Ritueel Familie-Systemisch werk

Familieopstellingen zijn door Bert Hellinger voor het eerst gezien bij oude stammen in Afrika. Hij heeft deel uitgemaakt van opstellingen, die door de medicijnmannen van de stammen werden begeleid en zo de helende werking ervaren. Daarna is hij er in Europa mee gaan werken. Sindsdien is deze methode op veel manieren verder ontwikkeld. De methode waarmee Gonny werkt -rituele familie opstellingen- is een combinatie van ritueel Familie-Systemisch werk van Daan van Kampenhout en elementen van helende trancereizen.

Ritueel Familie-Systemisch werk wordt toegepast als mensen op een of andere manier zijn vastgelopen en ook bij lichamelijke gezondheidsproblemen. Soms hebben mensen al allerlei andere therapieën en werkvormen geprobeerd, maar niets wilde helpen of bracht verandering. Als het om een verstoring in het familiesysteem gaat, die soms al generaties lang bestaat, is het vaak belangrijk om die eerst te helen. Mensen zijn zich vaak niet bewust van deze verstoringen in het familiesysteem. Bij het in kaart brengen van het systeem en de belangrijke gebeurtenissen, komt er al vaak een patroon tevoorschijn wat zich steeds door de verschillende generaties herhaald. Daardoor worden mensen zich bewust dat zijzelf ook dit patroon herhalen. Een opstelling kan dan een volgende stap zijn om zo’n patroon te doorbreken.

Het verschil met andere opstellingen is dat er in rituele familie-opstellingen gebruik wordt gemaakt van het levenswiel van de oude volken, beter bekend als het medicijnwiel. Ook wordt er in rituele familie-opstellingen gewerkt vanuit de kracht van de voorouders in plaats vanuit de pijn van de verstrikking.

Hoe werken rituele familieopstellingen?

In onze werkplaats wordt gewerkt met individuele opstellingen. Dat wil zeggen dat je alleen werkt met de begeleider. Met een vragenlijst, die je thuis invult, eventueel met behulp van familieleden, heeft de begeleider een angiogram van je familie-systeem gemaakt, waar het hoofdthema van het systeem vaak al zichtbaar is geworden. De begeleider laat je jouw probleem of verlangen tekenen evenals je huidige situatie en wat er nodig is om je verlangen te bereiken. De tekeningen zijn intuïtief, dus hoeven niets voor te stellen. Ook hoeven ze niet mooi te zijn. Belangrijk is dat je door het tekenen onbewuste gevoelens naar buiten brengt. De tekeningen vormen de posities in de opstelling. Daarna zoek je een kleur uit voor jezelf. Ook die leg je in de opstelling als ankerpunt. In het midden ligt meestal het levenswiel. Als er een lichamelijk probleem is, wordt dat vaak ook getekend en in de opstelling gelegd, zodat duidelijk wordt wat de betekenis is van de klacht.

 Door op de verschillende posities te staan of te zitten, komen onderdrukte gevoelens vanzelf naar boven en kunnen dan, met hulp van de begeleider, verwerkt worden. Soms hebben die gevoelens te maken met bepaalde familieleden. Door deze familieleden ook in de opstelling te zetten in de vorm van een kleur en de vraagsteller erop te laten staan, komt er begrip en mildheid en vindt er vergeving plaats, wat tijdens het leven van het bewuste familielid onmogelijk was. Soms hebben gevoelens te maken met een patroon waar de familie al generaties lang door gekweld wordt. Door de voorouders in de opstelling te zetten en de vraagsteller tussen hen in, gaat de vraagsteller zich gesteund voelen en kan een kracht aanboren in zichzelf, die daarvoor niet zichtbaar was. Door deze interventies verandert de opstelling gaandeweg. In de eindopstelling voelt de vraagsteller zich krachtiger en beter tegen het leven opgewassen. De werkelijke veranderingen merkt hij of zij eigenlijk pas na de opstelling in zijn of haar dagelijkse leven .

Een grote opstelling

In een grote opstelling wordt gewerkt met representanten voor familieleden, begrippen of symptomen. De opstelling wordt dan geformeerd uit een kring van deelnemers, die met elkaar een helend veld vormen. De kracht van het helende veld komt tot uitdrukking doordat representanten gevoelens en emoties gewaar worden van personen waar ze voor staan. Door interventies van de begeleider verandert de opstelling en daarmee de ordening binnen het systeem. Dat blijkt een helende werking te hebben op de problemen, die de vraagsteller heeft ingebracht.

Een thema kan betrekking hebben op geestelijke en/of lichamelijke problemen bijvoorbeeld: ziekten, verslavingen, relaties, incest, doodsverlangen, problemen met werk, problemen met eigen- of pleegkinderen enzovoort. Om een thema helder te krijgen, vragen we een toelichting op het ingebrachte thema. Feitelijke gegevens zijn hierbij belangrijk zoals dood, ziekten, oorlogssituaties, adoptie, scheidingen. Zo ontstaat er een lijn in de tijd waarop de verschillende gebeurtenissen aan elkaar gerelateerd kunnen worden en herhalingen binnen het familiesysteem zichtbaar worden. Psychologische beschrijvingen zijn bij dit werk van minder belang. In een grote opstelling kiest de vraagsteller de representanten voor familieleden, begrippen of symptomen. Daarna stelt hij ze op door ze bij de schouders te nemen en intuïtief op de goede plek in de opstelling neer te zetten. In een individuele opstelling bepaald de cliënt intuïtief de plek van de tekeningen, kleuren of symbolen.

Tot het familiesysteem behoren de overgrootouders, eerdere voorouders, grootouders, ouders, ooms, tantes, (half)broers, (half)zusters, geadopteerde broers en zusters, (geadopteerde) kinderen en kleinkinderen en mensen die door hun geschiedenis met het familiesysteem verbonden zijn geraakt, zoals bijv. dienstmakkers in oorlogssituaties, maar ook slachtoffers van geweld door een familielid. Het veld waarin het familiesysteem bereikbaar is, wordt aangeduid als ‘het wetende veld’. Dit veld werd als eerste beschreven door de psycholoog Carl Jung. Uit opstellingen blijkt dat we een diepe verbinding hebben met dit veld, die veel verder gaat dan we ons dagelijks bewustzijn. De familieziel, die is onderworpen aan een hogere orde, maakt deel uit van dit veld. Deze orde volgt bepaalde wetten.

De ‘wetten’ van de hogere orde van de familieziel worden duidelijk bij een familieopstelling. Zij houden het volgende in:

  • Ieder familielid heeft recht op zijn plaats en op erkenning in het systeem, dus ook jong gestorven baby’s; vruchtjes, die de reis naar het leven niet hebben voltooid (miskramen); belangrijke ex-partners of mensen, die op een andere manier tot het familiesysteem zijn gaan behoren. Maar ook criminele en verslaafde familieleden.
  • Ieder lid draagt zijn eigen lot en zijn eigen verantwoordelijkheid. Een kind dat het lot van zijn moeder uit liefde meedraagt, verzwakt zichzelf en zijn moeder.
  • Er is een balans tussen geven en nemen. Ouders geven wat ze kunnen, kinderen nemen wat ze krijgen. Zij herstellen dat evenwicht door hun kinderen te geven wat zij kunnen. Ook in huwelijken is een balans van belang.
  • Er is een hiërarchie in het systeem; chronologisch: het eerste kind gaat voor het tweede, maar ook bijvoorbeeld: het eigen gezin gaat voor de familie van herkomst en de nieuwe relatie voor de oude.

Familieopstellingen tonen aan dat overtreding van of inbreuk op deze wetten leidt tot verwarring en energetische verstrikkingen, die diepgaande invloed hebben op de geestelijke en lichamelijke gezondheid en welzijn van familieleden, vaak over de generaties heen. Ook niet verwerkte ingrijpende gebeurtenissen of een zwaar lot kunnen de dynamiek in het familiesysteem verstoren. Een opstelling maakt deze verstrikkingen duidelijk. Doordat het systeem en de familieziel streeft naar ordening volgens bovenstaande wetten, verandert de opstelling als deze verstrikkingen worden opgeruimd. Daardoor kan de gestagneerde energie weer gaan stromen en wordt het hele systeem positief beïnvloed. Je kunt een opstelling ook zien als een ritueel dat een krachtbron vormt voor een gezond makende herordening van het systeem. Er komen nieuwe impulsen, er komt ruimte voor echte verbinding en openheid.

Andere systeemopstellingen

Naast families kun je vele andere systemen opstellen waar je deel vanuit maakt zoals de organisatie waar je werkt, je voetbalteam, je organen, je energetische lichamen enz. Er gelden dezelfde wetten als voor familieopstellingen. Ook hier zijn opstellingen verhelderend en helend.